Cynk jest niezwykle ważnym dla zdrowia człowieka pierwiastkiem, który ma wpływ na najważniejsze czynności życiowe. Choć nasz organizm nie potrzebuje go zbyt wiele (jedynie 5 mg dziennie), to niewłaściwa dieta może doprowadzić do niedoboru cynku.

Cynk – właściwości

Szczególnie ważna rola cynku w organizmie wynika z faktu, iż jest on obecny w strukturze około 200 różnych enzymów. Jeśli więc nie dostarczamy go w odpowiedniej ilości, bardzo wiele reakcji nie może zachodzić w sposób prawidłowy, albo ulega spowolnieniu.

​Specjaliści zalecają, aby dziennie przyjmować tego pierwiastka przynajmniej 5 mg, choć wskazana jest znacznie większa dawka, która wynosi 15-20 mg.

Cynk na skórę

Cynk na skórę

Cząsteczka cynku posiada specjalne składniki, których potrzebuje skóra, a są to mianowicie przeciwutleniacze. Związki te neutralizują wolne rodniki, co z kolei umożliwia szybką odbudowę komórek skóry. Już przy pierwszych symptomach uszkodzenia skóry spowodowanym intensywnym kontaktem ze słońcem, warto zastosować preparaty zawierające w swoim składzie właśnie cynk. Antyoksydacyjne działanie tego pierwiastka wpłynie na przyspieszenie procesów naprawczych skóry.

Ponadto cynk jest niezwykle skutecznym składnikiem, który widocznie zmniejsza zmarszczki oraz redukuje zwiotczenia skóry. Pierwiastek ten bierze udział w syntezie kolagenu, co efektywnie wpływa na opóźnienie starzenia się cery. Sprzymierzeńcem w zachowaniu młodej i zdrowej skóry są także znajdujące się w cząsteczce cynku wspomniane przeciwutleniacze. Według najnowszych badań wystarczy dziennie przyjmować ok. 8-11 mg cynku, co pozwoli skórze zachować dobrą kondycję przez długie lata.

Cynk na rany

Cynk bez wątpienia można zaliczyć do grona składników posiadających właściwości lecznicze. Od dziesiątek lat naukowcy zdają sobie sprawę z jego cennej właściwości, jaką jest przyspieszanie gojenia ran. Aktywuje on bowiem komórki, które biorą udział w oczyszczaniu powstałego zranienia pod powstałym skrzepem, dodatkowo chroni skórę przed wniknięciem wirusów oraz wspomaga wydzielanie hormonów pobudzających wytwarzanie limfocytów. Wyniki badań przeprowadzonych wśród osób stosujących preparaty z jonami cynku potwierdzają, iż składnik ten wpływa korzystnie na gojenie się ran po różnego rodzaju urazach.

Cynk na trądzik

Cynk to także istotny składnik produktów przeciwtrądzikowych, ponieważ powoduje łagodzenie stanów ropnych i zapalnych. Jedyny problem dotyczący zastosowania tego pierwiastka dotyczy wystąpienia skutków ubocznych, jeśli użyjemy go zbyt dużo. W przypadku nadmiaru cynku może dojść w organizmie do wystąpienia przykrych dolegliwości ze strony układu pokarmowego (m.in. skurcze żołądka i niestrawność). Można tego uniknąć, ograniczając suplementy zawierające ten składnik. Czasem warto zamiast nich użyć kremu zawierającego jony tego pierwiastka, co zmniejszy wchłanianie cynku do organizmu. Tego typu produkty wpłyną na zredukowanie nieestetycznych krostek i zaskórników.

Cynk na włosy

Włosy, aby rosły i nie wypadały, potrzebują cynku. Włos powstaje bowiem dzięki aminokwasom, a cynk stanowi rodzaj “katalizatora” i “kontrolera”, gdyż czuwa nad metabolizmem aminokwasów, ale i bezpośrednio wpływa na wytwarzanie keratyny, koniecznej do wzrostu włosów. W przypadku nadmiernego wypadania włosów, prawdopodobnie doszło do niedoborów cynku. Składnik ten nie jest łatwo dostarczyć wraz z pożywieniem, jeszcze trudniej jest on przyswajalny przez organizm, a już niewielkie jego braki mogą skutkować wypadaniem włosów.

Cynk na paznokcie

Jedne panie wolą bardziej ekstrawaganckie stylizacje paznokci, inne bardziej naturalne. Niestety, ani jedna ani druga wersja nie będzie wyglądała estetycznie, jeśli paznokcie będę się rozdwajać i łamać – a z problemem tym boryka się wiele kobiet. Warto w takiej sytuacji wspomóc organizm on wewnątrz, a cynk jak żaden inny mikroelement, działa wzmacniająco na paznokcie. Co więcej, to właśnie na podstawie stanu naszych paznokci można ocenić, czy cierpimy na niedobór cynku. Jeśli paznokcie rozdwajają się i łamią, warto uzupełnić dietę o ten pierwiastek, bowiem jest on potrzebny do syntezy białek, od których zależy prawidłowy wzrost płytki paznokcia.

Cynk na odporność

Cynk pełni wiele ważnych funkcji w naszym organizmie, a jego niedobór ma duże znaczenie dla prawidłowej pracy układu odpornościowego. Powinniśmy o nim pamiętać szczególnie w okresach charakteryzujących się spadkiem odporności. Chodzi w szczególności o dni, w czasie których temperatury wahają się pomiędzy 8 a -2 st.C, gdyż są to wprost wymarzone warunki do rozwoju wszelkich drobnoustrojów, a w walce z nimi cynk jest bezkonkurencyjny. Jest on także niezwykle istotny w zwiększaniu odporności, gdyż aktywuje część komórek odpornościowych do walki (limfocyty T i komórki NK). Ponadto niski poziom tego pierwiastka może przyczynić się do szybszego rozwoju infekcji. Badania wykazały, że osoby otrzymujące ten pierwiastek przy pierwszych objawach choroby, znacznie szybciej powracały do zdrowia niż te, których stężenie cynku we krwi było za niskie.

Cynk ważny dla starszych i dla dzieci

cynk dla dzieci

Przeprowadzone w ostatnim czasie badania dowodzą, że niedobór tego mikroelementu u starszych osób jest szczególnie niebezpieczny, gdyż może skutkować zwiększeniem ryzyka powstania chorób przewlekłych. Zaś słabsza reakcja ze strony układu immunologicznego oznacza, że wirusy, bakterie, czy nawet komórki nowotworowe nie są skutecznie kontrolowane przez system odpornościowy, a w związku z tym ryzyko zachorowania wzrasta. Seniorzy nie powinni doprowadzić do niedoborów tego składnika, ponieważ układ odpornościowy wraz z wiekiem nie pracuje już tak dobrze, a wchłanianie pierwiastków staje się utrudnione. Dodatkowo na jego osłabienie wpływają przyjmowane na stałe leki oraz często niewłaściwe nawyki żywieniowe.

​Z kolei u dzieci słaby wzrost, osłabiony apetyt, oraz chęć zjadania lub lizania pewnych przedmiotów – mogą wskazywać na zbyt niski poziom tego mikroelementu, także u tych dzieci, które są pozornie dobrze i zdrowo odżywiane. Do takich wniosków doszli naukowcy badając zawartość tego mikroelementu we włosach niemowląt i małych dzieci. Ponadto cynk jest szczególnie istotny dla chłopców w wieku dziecięcym, gdyż odpowiada za hamowanie aktywności aromatazy – enzymu przekształcającego androgeny w estrogeny. Stąd prawidłowy poziom tego związku działa korzystnie na wykształcenie się cech męskich u chłopców.

Pozostałe właściwości cynku

Cynk to niezwykle ważny pierwiastek, który pełni także poniższe funkcje w organizmie:

  • aktywuje około 80 enzymów, w tym dehydrogenazy alkoholowej, uczestniczącej w metabolizmie alkoholu
  • odpowiada za kurczliwość mięśni
  • bierze udział w regulacji pracy wielu narządów wewnętrznych, w tym trzustki, co wpływa na prawidłowe wydzielanie insuliny
  • umożliwia utrzymywanie optymalnego stężenia witaminy A i jej użycia przez tkanki
  • poprawia sprawność intelektualną, zwłaszcza osób w podeszłym wieku
  • uczestniczy w procesie mineralizacji kości oraz pomaga w regeneracji tkanek
  • działając bakteriostatycznie i przeciwzapalnie, wspiera pracę układu odpornościowego
  • wpływa korzystnie na pracę tarczycy
  • zmniejsza ból przy problemach reumatycznych
  • dzięki funkcji ochronnej naczyń krwionośnych, zapobiega powstawaniu żylaków
  • to dzięki niem odczuwamy smak i zapach
  • chroni plamkę żółtą oka przed zwyrodnieniem
  • zmniejsza uczucie dzwonienia w uszach
  • wpływa korzystnie na płodność, reguluje miesiączkowanie
  • zapobiega chorobom prostaty
  • łagodzi objawy hemoroidów, zapalenia jelit, czy choroby wrzodowej

Źródła cynku w diecie

Zanim przejdziemy do najlepszych źródeł cynku, warto przestawić te najgorsze, a należą do nich: owoce, ziemniaki i oczyszczone zboża. W zasadzie są to jedyne produkty mające bardzo małą zawartość cynku. Są to jednak trzy podstawowe składniki naszej diety, więc nie powinno nikogo dziwić, że niedobory cynku są powszechne. Warto także wiedzieć, że pierwiastek ten jest znacznie gorzej przyswajalny z produktów roślinnych, a osoby przebywające na diecie roślinnej potrzebują nawet o 50% więcej cynku.

Najlepsze roślinne źródła cynku, według dziennego zapotrzebowania:

  • 11 % – 2 sztuki pomidorów (500 g)
  • 13 % – 2 pęczki natki pietruszki (100 g)
  • 15 % – 5 łyżek otrębów pszennych (25 g)
  • 16 % – warzywa kapustne (500 g)
  • 17 % – 2 łyżki kakao (20 g)
  • 20 % – 1 główka sałaty endywia (200 g)
  • 23 % – warzywa strączkowe (100 g surowych warzyw), quinoa ( 70 g surowej)
  • 24% – 2 małe kostki tofu (360 g)
  • 28 % – ryż dziki (70 g surowego), sezam łuskany (50 g)
  • 32 % – sezam niełuskany (50 g)
  • 33 % – pestki dyni (50 g)
  • 36 % – 2 niewielkie opakowania (400 g), pieczarki (500 g)
  • 37 % – fasola adzuki (100 g surowej)
  • 39 % – mała główka sałaty radicchio (500 g)
  • 48 % – małe opakowanie grzybków shiitake (50 g), boczniaki (500 g)

Jednak zdecydowanie najlepszym źródłem cynku jest żywność pochodzenia zwierzęcego:

  • ostrygi (16-176 mg/100 g produktu)
  • wątroba cielęca (12 mg/100 g produktu)
  • rostbef (10 mg/100 g produktu)
  • jagnięcina (5-8 mg/100 g produktu)

Nasz organizm magazynuje cynk w kościach, skórze i mięśniach. Po spożyciu wchłanianie cynku następuje w jelicie cienkim. Jego przyswajalność wynosi 30-40 proc. i jest zdecydowanie większa z pokarmów pochodzenia zwierzęcego.

Objawy niedoboru cynku

Objawy niedoboru

Objawami niedoboru cynku, które najłatwiej zaobserwować, ponieważ są to zmiany zewnętrzne, jest gorszy stan włosów oraz charakterystyczne białe plamki widoczne na paznokciach. Dodatkowo niedobór cynku może doprowadzić do pogorszenia odporności i do częstszej zapadalności na choroby. Możesz mieć także problemy z koncentracją, zaburzenia zapachu i smaku, brak apetytu oraz spadek masy ciała. Należy także wspomnieć o zaburzeniach związanych ze sferą psychiczną w przypadku niedoborów tego mikroelementu, np. depresja, apatia. Niedobory cynku są szczególnie niebezpieczne dla dzieci i płodów, w przypadku których zahamowaniu może uleć ich wzrost i rozwój.

Istnieją grupy osób, które w szczególności może dotyczyć niedobór cynku:

  • kobiety w ciąży oraz karmiące piersią – rozwijający się dziecko potrzebuje dużej ilości cynku
  • osoby z dolegliwościami układu pokarmowego – wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego Crohna oraz inne dolegliwości ze strony układu trawiennego, które mogą utrudniać wchłanianie tego mikroelementu
  • starsze niemowlęta karmione tylko piersią – dieta dzieci powyżej 6 miesiąca życia powinna być stopniowo rozszerzana i należy wprowadzać odpowiednie do wieku produkty zawierające ten pierwiastek
  • osoby przyjmujące większe dawki żelaza – aby nie doszło do problemów z wchłanianiem cynku, najlepiej jest przyjmować preparaty zawierające żelazo pomiędzy posiłkami
  • pacjenci biorący leki moczopędne – pewne preparaty mogą znacznie zwiększyć wydalanie cynku
  • alkoholicy – alkohol z jednej strony zmniejsza wchłanianie tego mikroelementu w jelitach, z drugiej zaś strony zwiększa jego wydalanie z moczem
  • wegetarianie – pierwiastek ten znajdujący się w mięsie jest łatwiej przyswajalny, niż ten obecny w produktach pochodzenia roślinnego. Dodatkowo znajdujący się w roślinach kwas fitynowy wiąże ten pierwiastek i hamuje jego przyswajanie.

Skutki nadmiaru cynku

Choć ilości cynku występujące w żywności nie powinny raczej doprowadzić do przedawkowania tego mikroelementu, to jednak należy zachować ostrożność w przypadku suplementacji preparatami zawierającymi jony cynku. Wśród objawów ostrego zatrucia cynkiem znajdują się:

  • nudności
  • biegunka
  • utrata apetytu
  • bóle głowy
  • dolegliwości bólowe ze strony żołądka

Długotrwałe przyjmowanie znacznych znacznych dawek cynku może doprowadzić do:

  • obniżenia odpowiedzi immunologicznej
  • zmniejszenia stężenia cholesterolu HDL
  • w przypadku bardzo wysokich dawek, odkłada się on w nerkach i w wątrobie, co może doprowadzić do niedokrwistości
  • utrudnionego przyswajania takich pierwiastków jak żelazo, fosfor, miedź i wapń

Sprawdzenie poziomu tego mikroelementu wymaga specjalnego badania krwi, ponieważ jego poziom badany jest na podstawie jego zawartości w białych krwinkach (morfologia w wersji podstawowej dotyczy jedynie czerwonych krwinek). W celu dokonania szczegółowej analizy zawartości składników odżywczych w organizmie warto jest wykonać pierwiastkową analizę włosa. Badanie to umożliwia dokładne sprawdzenie poziomu 30 pierwiastków w organizmie oraz tego, jak kształtował się ich poziom na przestrzeni ostatnich 3 miesięcy.

0 komentarzy

Wyślij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.