Można śmiało powiedzieć, iż chora tarczyca nie boli. Jednak skutki nieprawidłowej pracy tego organu odczuwa cały organizm, bowiem tarczyca poprzez produkcję odpowiednich hormonów wpływa na niemal wszystkie narządy wewnętrzne. Dlatego profilaktyka tarczycy, polegająca na wykonaniu badań z krwi, to konieczność dla każdego. Wykonując kilka podstawowych testów przekonasz się, czy coś niepokojącego dzieje się nie tylko z twoją tarczycą, ale nawet z całym organizmem, zanim zauważysz w ogóle pierwsze objawy.

Badania tarczycy – kiedy wykonać?

kiedy warto wykonać badania tarczycy

Szacuje się, że co 5. Polak ma kłopoty z tarczycą, ponad połowa osób z tej grupy nie jest świadoma tego, że w ich organizmie rozwija się niedoczynność tarczycy, nadczynność tarczycy czy choroba Hashimoto. Dzieje się tak dlatego, że chorującej tarczycy nie towarzyszy ból, a objawy choroby nie są specyficzne, stąd czas diagnozy i wdrożenia leczenia bywa bardzo długi. Objawy chorującej tarczycy:

  • przybieranie na wadze

  • spadek masy ciała

  • sucha skóra

  • wypadanie włosów

  • nadmierna potliwość

  • zaparcia

  • ciągłe zmęczenie i apatyczność

  • nadmierna pobudliwość

W zależności od tego, czy u pacjenta rozwija się niedoczynność czy nadczynność tarczycy, czy choroba Hashimoto, objawy mogą być zróżnicowane, a co więcej u każdego pacjenta mogą wystąpić inne charakterystyczne dolegliwości. Hormony tarczycy pełnią również bardzo istotną rolę w okresie ciąży, szczególnie wtedy, kiedy dziecko nie produkuje jeszcze własnych. Stąd jeśli planujesz ciążę, koniecznie sprawdź, czy hormony tarczycy mają prawidłowy poziom.

Jak wygląda badanie tarczycy?

jak wygląda badanie na tarczycę

Badanie tarczycy to dość ogólne pojęcie, bowiem dosłowne badanie tarczycy wykonuje lekarz w gabinecie. Wówczas palpacyjnie endokrynolog sprawdza powierzchnię gruczołu. Jest to możliwe ze względu na to, iż ten gruczoł w kształcie motyla zlokalizowany jest w przedniej części szyi. Już na tym etapie specjalista jest w stanie dopatrzyć się pierwszych nieprawidłowości. Podczas wizyty lekarskiej dokonuje się również oceny struktury i wielkości tarczycy. Lekarz sprawdza również, czy nie wyczuwa żadnych guzków ani zgrubień. Jeśli coś zaniepokoi medyka, z pewnością skieruje na bardziej szczegółowe badanie, jakim w tym przypadku jest badanie USG tarczycy.

Istnieje również szereg badań tarczycy wykonywanych z pobranej próbki krwi. Do najpopularniejszych należą oznaczenie poziomu TSH, FT3 oraz FT4. Czasem endokrynolog kieruje również pacjenta na oznaczenie przeciwciał przeciwtarczycowych. Obejmują one najczęściej 3 badania – ATPO, ATG oraz ATRAB. Dopiero zebranie wszystkich danych o stanie zdrowia pacjenta, wraz z przeprowadzonym w gabinecie lekarskim wywiadem, daje możliwość postawienia trafnej diagnozy, a w razie konieczności wprowadzenie skutecznego leczenia.

Badania krwi na tarczycę

badania krwi na tarczycę

Wszelkie badania tarczycy, które polegają na pobraniu próbki krwi do badania, powinny być wykonywane na czczo i tylko w godzinach porannych. Ma to związek z tym, że w ciągu doby hormony ulegają różnym wahaniom, co może powodować fałszywy wynik.

Zazwyczaj na początku wykonuje się jedynie badanie poziomu TSH. Test ten możesz wykonać niemal w każdym laboratorium diagnostycznym. Zazwyczaj zapłacimy na niego kilkanaście złotych, nie jest to więc drogie badanie. Można także udać się do lekarza rodzinnego, który powinien wystawić stosowne skierowanie. W przypadku bardziej szczegółowych badań, po skierowanie należy już zgłaszać się do specjalisty od chorób tarczycy – do endokrynologa. Chcąc badania wykonać prywatnie, warto jest wykonać cały panel tarczycowy. Pozwala on na określenie prawidłowości funkcji gruczołu tarczycy, a w przypadku istnienia patologii, na określenie pierwotnego lub wtórnego charakteru zmian oraz na wskazanie autoimmunizacyjnego mechanizmu.

Wykonanie badań z krwi obok znaczenia diagnostycznego przydatne jest również w monitorowaniu skuteczności terapii chorób tarczycy i określeniu skuteczności przyjmowanych leków. Badania krwi stanowią podstawę dla określenia kondycji gruczołu tarczycy. Badania tarczycy z krwi:

  • Stężenie hormonu tyreotropowego (TSH) – jest to hormon produkowany przez przysadkę mózgową. Stężenie TSH to najczulsze badanie statusu tarczycy, wykrywające zaburzenia czynności tarczycy, łącznie z bezobjawowymi zaburzeniami. Wyniki badań TSH zmieniają się w ostrych i przewlekłych zaburzeniach tarczycy oraz w wyniku stosowania leków. Tym badaniem możemy wykryć schorzenia, które jeszcze niejako nie wystąpiły w organizmie. Chodzi bowiem o to, iż zmiana stężenia TSH wyprzedza zmianę stężenia hormonów tarczycy, w tym wolnej frakcji tyroksyny (FT4), a amplituda zmian jest TSH jest znacznie większa. Warto aby pomiarowi stężenia TSH towarzyszył pomiar FT4, bowiem tylko takie połączenie badań pozwoli na odróżnienie tzw. pierwotnych i wtórnych postaci nadczynności tarczycy od niedoczynności tarczycy oraz pozwoli wykryć subkliniczne (bezobjawowe) zaburzenia gruczołu.

  • Hormon tyreotropowy (TSH) to najczęściej badany wskaźnik zdrowia tarczycy. Jego poziom wpływa na wytwarzanie hormonów przez tarczycę, dlatego właśnie mierząc stężenie TSH można z dużą pewnością stwierdzić czy doszło do niedoczynności czy nadczynności”

    – wzrost stężenia TSH we krwi – niedoczynność tarczycy
    – spadek stężenia TSH we krwi – nadczynność tarczycy

  • Stężenie trójjodotyroniny (FT3) oraz tyroksyny (FT4) – oba nazywane są hormonami aktywności życiowej ze względu na to, że docierają do każdej żywej komórki naszego organizmu. Omawiając oba hormony należy wspomnieć o tym, iż istnieje hormon “sterujący” pracą FT3 i FT4 – jest nim TSH.

    Badanie obu hormonów polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej, która następnie przesyłana jest do analizy w laboratorium. Wyniki zwykle otrzymuje się na drugi dzień roboczy. Aby uniknąć sfałszowania wyników, do badania hormonów tarczycy, najlepiej jest zgłosić się na badanie na czczo, w godzinach porannych. Jeśli to możliwe, należy powstrzymać się przed zażyciem leków, które mogą mieć wpływ na oznaczenia laboratoryjne przed badaniem i zażyć je dopiero po nim.

  • Stężenie przeciwciał przeciwko peroksydazie (anty-TPO, aTPO) – aby dokonać oceny czynności gruczołu, lekarz może zalecić również wykonanie przeciwciał anty-TPO, czyli przeciwciał przeciw peroksydazie tarczycowej. Są to autoprzeciwciała, czyli przeciwciała skierowane przeciw własnym antygenom organizmu. Badanie przeprowadzane jest w celu zdiagnozowania autoimmunologicznych chorób tarczycy. Badaniu anty-TPO towarzyszy najczęściej badanie obrazujące stężenie tyreoglobuliny. Anty-TPO wykonywane jest także w sytuacji, kiedy wyniki badań TSH, T3 i T4 są niepokojące. Jeśli przeciwciała anty-TPO zostaną oznaczone w badanej próbce, może to świadczyć o istnieniu autoimmunizacyjnego procesu skierowanego przeciw tkankom tarczycy, którego konsekwencją może być upośledzenie funkcji gruczołu. Może to sugerować takie choroby jak Hashimoto czy Gravesa_Basedova. Badanie to wykonywane jest najczęściej, kiedy pojawią się objawy wskazujące na niedoczynność tarczycy.

  • Stężenie przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG, aTG) – aby prawidłowo zdiagnozować choroby tarczycy, endokrynolog może zlecić wykonanie przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie. Badania tego typu zleca się w diagnostyce chorób tarczycy, przy powiększeniu tarczycy (wole). Wykorzystuje się je również do monitorowania leczenia raka tarczycy. Najnowsze badania wskazują, iż podwyższony wynik tych przeciwciał może wskazywać na chorobę Hashimoto lub też na chorobę Gravesa-Basedova.

  • Stężenie przeciwciał TRAb – kolejnym istotnym badaniem, pozwalającym wykryć zaburzenia czynności gruczołu, jest oznaczenie przeciwciał TRAb. Przeciwciała te skierowane są przeciw receptorom TSH w tarczycy. Ich oznaczenia we krwi wykonuje się w przypadku podejrzenia autoimmunologicznej choroby tarczycy, zwłaszcza choroby Gravesa-Basedova. Ten rodzaj przeciwciał występuje także w odmianie choroby Hashimoto (zanikowe AIT), w któej zablokowanie receptora prowadzi również do niedoczynności tarczycy. Badania krwi na obecność przeciwciał TRAb okazują się również pomocne w odróżnieniu choroby Gravesa-Basedova od jatrogennej nadczynności tarczycy, czy innych stanów przebiegających z nadczynnością gruczołu, takich jak podostre czy poporodowe zapalenie tarczycy i wole guzkowe nadczynne.

  • Scyntygrafia tarczycy – diagnostyka w tym przypadku polega na podaniu kapsułki lub płynu z promieniotwórczym izotopem. Tarczyca absorbuje go. Jeśli w gruczole występują guzki, izotop zostanie wchłonięty nierównomiernie. Całą zawartość jodu wychwycą guzki gorące. To one odpowiadają za nadczynność tarczycy. Zaś guzki zimne nie produkują hormonów tarczycy i nie wchłaniają jodu.

    Specjalista ogląda gruczoł przez urządzenie zwane gammakamerą. Na monitorze widać jest tarczycę , a na niej kolorowe miejsca, które wchłonęły radioaktywny jod oraz miejsca, które go nie absorbowały. W ten sposób powstaje swego rodzaju mapa tarczycy, czyli scyntygraf. Tego typu badania nie mogą wykonywać kobiety w ciąży oraz karmiące piersią.

  • USG tarczycy – jest to rodzaj badania tarczycy polegający na tym, iż głowica aparatu wysyła ultradźwięki, które na ekranie urządzenia rysują tarczycę. To doskonała metoda, aby zaobserwować wielkość gruczołu oraz ewentualną obecność guzków. Lekarz może wykryć nawet 2-milimetrowe zmiany, ale badanie to nie pozwala stwierdzić, czy zmiana jest złośliwa, czy łagodna. Specjalista bada także m.in. węzły chłonne, znajdujące się w okolicy żuchwy i mostka.

    Ten rodzaj badania tarczycy pozwala również określić echogenność tarczycy. Jeśli gruczoł jest zdrowy, jest ona jednakowa na całych płatach. W przypadki kiedy fragment w płacie wykazuje wyższą echogenność, można spodziewać się zwapnień czy guzków, jeśli niższą – guzków, torbieli lub też powiększonych naczyń. Ten rodzaj diagnostyki nie wymaga wcześniejszego przygotowania.

  • Wykorzystanie Rentgena w diagnostyce chorób tarczycy – jeśli po wykonaniu USG okaże się, iż tarczyca jest znacznie powiększona, endokrynolog może zlecić wykonanie RTG klatki piersiowej. Pozwoli to ustalić, czy gruczoł rozrasta się do wewnątrz tworząc wole zamostkowe. Ter rodzaj diagnostyki pozwala również stwierdzić, czy wole uciska na przełyk i tchawicę.

  • Biopsja tarczycy aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) – chodzi tutaj o wykonanie celowanej biopsji tarczycy pod kontrolą USG. Lekarz wykorzystując USG cienką igłą nakłuwa guzek i pobiera tkankę do dalszej diagnostyki. Pod mikroskopem sprawdza, czy w probówce znajdują się komórki nowotworowe. Zabieg nie należy do bolesnych i nie wymaga znieczulenia.

  • Badanie poziomu jodu w moczu – ten rodzaj diagnostyki wykorzystywany jest przy sprawdzaniu wola. Przez dobę dokonuje się zbierania moczu. Rano małą część oddaje się do analizy z informacją, ile było moczu w ciągu doby. Stężenie jodu poniżej 50 µg/l wskazuje na niedobór. Norma badania wynosi 100 µg/l.

  • Jodochwytność – to rodzaj badania pozwala określić, ile jodu wychwytuje tarczyca z powietrza oraz z pożywienia. Takie badania tarczycowe przeprowadza się przed planowanym leczeniem jodem promieniotwórczym, gdyż w przypadku niskiej jodochwytności nie dałoby ono żadnego efektu. Badanie to jest proste oraz bezpieczne. Połyka się kapsułkę z jodem i po kilku godzinach lekarz przy pomocy specjalnego licznika, bądź gammakamery mierzy ilość zgromadzonego w tarczycy jodu. Ponownego pomiaru dokonuje się po upływie doby.

Warto jest zdecydować się na wykonanie badań hormonów tarczycy nawet jeśli nie obserwujemy u siebie żadnych objawów, które wskazywałyby jednoznacznie na wystąpienie problemów zdrowotnych. Badania na tarczycę to najlepszy sposób na właściwe zdiagnozowanie stanu gruczołu oraz tempa metabolizmu, co ma szczególne znacznie w przypadku trudności z utrzymaniem właściwej masy ciała. Ponadto należy pamiętać, iż chora tarczyca nie boli, a objawy choroby mogą wcale nie wskazywać jednoznacznie na chorą tarczycę – dlatego badaj się.

 

4 komentarze
  1. Eliza

    Badania tarczycy warto robić sobie co jakiś czas, nawet jeżeli nie zaobserwujemy u siebie żadnych objawów, które mogłyby wskazywać na problemy zdrowotne. Jest bardzo dużo badań które wykonujemy z próbki krwi. Należy do nich np. TSH, który daje obraz ogólny. W przypadku, gdy TSH wyjdzie niejasne, warto wykonać dokładną diagnostykę. Bardzo często jest to FT3, FT4.

    Odpowiedz
  2. Otylia

    Mi właśnie ostatnio koleżanka zasugerowała że mogę mieć problemy z tarczyca..nigdy wcześniej praktycznie na nic sie nie leczylam dlatego nie konsultowałam jeszcze tego z lekarzem. Zamierzam się oczywiście do niego wybrać, ale chętnie się dowiem od was jakie badania wam zlecił lekarz?

    Odpowiedz
    • Ewa

      Diagnostykę chorób tarczycy rozpoczyna się od oznaczenia stężenia TSH. Badanie stężenia TSH jest najbardziej czułym badaniem które świadczy o nieprawidłowościach i ujawnia nawet bezobjawowe zaburzenia czynności tarczycy, również takie, gdzie FT3 i FT4 są w normie.

      Odpowiedz
  3. Hanka

    Ja długo walczyłam z nadwagą. Próbowałam różnych diet, ćwiczeń a wciąż czułam się jak balon. Okazało się, że mam właśnie problemy z tarczycą. Dlatego polecam wykonywanie podstawowych badań z krwi. Naprawdę warto.

    Odpowiedz

Wyślij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.